Rola elektrolitów w metabolizmie glukozy 1


Prof. Ewa Otto-Buczkowska

Prof. Ewa Otto-Buczkowska

Elektrolity biorą udział w regulowaniu sekrecji insuliny. Prawidłowy przebieg wydzielania insuliny wymaga obecności niektórych jonów. W procesie biosyntezy i wydalania insuliny z komórek  β istotną role odgrywają jony wapniowe.

Wydzielanie insuliny przez komórki  β zmniejsza się w razie niedoboru jonów potasowych i sodowych. Jest to efektem wtórnego zmniejszenia napływu jonów wapniowych do wnętrza tych komórek. Niedobór potasu i spowodowane nim zmniejszenie sekrecji insuliny jest przyczyną nietolerancji glukozy w niektórych zespołach genetycznych lub może być wynikiem stosowania leków sodopędnych.

U chorych na cukrzycę zaburzenia gospodarki węglowodanowej są ściśle powiązane z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej. Zaburzenia takie występują u chorych z  cukrzycowym uszkodzeniem funkcji nerek, ale nie tylko. Występują także u chorych z cukrzycą wykazujących prawidłową funkcje nerek.

Zaburzenia gospodarki elektrolitowej towarzyszą głównie hiperglikemii. Niedostateczne  wykorzystanie glukozy przez tkanki, jak również wzmożona glukoneogeneza sprawiają, że dochodzi do przesunięcia płynów i elektrolitów z przestrzeni komórkowej do przestrzeni pozakomórkowej, co prowadzi do odwodnienia komórkowego oraz do diurezy osmotycznej. To prowadzi do utraty zarówno wody jak i elektrolitów. Dochodzi do utraty sodu, chloru, potasu, magnezu i fosforanów.

Szczególnie groźna dla życia jest utrata jonów potasu. Pamiętać o tym należy, gdyż u tych chorych poziom potasu we krwi stosunkowo długo utrzymuje się na prawidłowym poziomie. Jest to skutkiem przesunięcia jonów potasu z komórek do płynów pozakomórkowych. Podanie u tych chorych insuliny powoduje gwałtowne przesunięcie jonów potasu z krwi do komórek. Prowadzi to do wystąpienia hipokaliemii co prowadzić może do zatrzymania akcji serca. U chorych z kwasicą ketonową w pierwszej kolejności zastosowane musi być nawadnianie i podany musi być  potas.  Dopiero w drugiej kolejności podana musi być insulina.

Ostatnio wiele uwagi poświęca się roli magnezu w metabolizmie glukozy oraz w regulowaniu wrażliwości tkanek na działanie insuliny. Zagadnienie to omówione zostało tutaj Magnez – ważny czynnik w metabolizmie glukozy